21 Temmuz 2015 Salı

İstihdam

Edebî Sanatlar 

Anlama Dayalı Söz Sanatı
İstihdam

Sözcük anlamı kullanma, hizmete kabul etme olan istihdam sanatının edebiyattaki anlamı ise bir sözcük veya deyimi gerçek ve mecazlı anlamlarının tümünü kastederek, işaret ettiği anlamları ayrı ayrı kullanmadır. Sözcüğün her anlamı için ayrı işaretler bulunmaktadır.

İstihdam Sanatına Örnekler:

Zâhidâ sâgarı çekmek eğer olduysa günâh
Sen sevâb içre bulun biz bu günâhı çekelim

(Ey Zahit, kadeh çekmek eğer günah olduysa, sen sevap içinde bulun, biz bu günahı çekelim.)

“Çekmek” sözcüğünün gerçek anlamı tahammül etmek, katlanmak, üstlenmek, kabullenmektir. Mecazî anlamı ise içki içmektir. Birinci mısrada içki içmek anlamına işaret eden sözcük “sagar”, ikinci mısrada üstlenmek anlamına işaret eden sözcük ise “günah”tır.

Bahar erdi açıldı sevdiğim hem fasl-ı dey hem gül
Bir sahn-i gülistandan biri fasl-ı gülistanda.
Muallim Naci

Bu beyitte açıldı fiili birinci mısrada fasl-ı dey (kış mevsimi)nin uzaklaşması, sona ermesi; ikinci mısrada ise, çiçeğin açılması anlamına geliyor.

Her gelen rind KANAR zevke bu mecliste Kemâl
Cânib-i rahmete son çektiği sâgarle döner
Yahya Kemâl

İstihdam sanatı îhâma son derece yakın bir sanattır. Onda da kelimelerin gerçek manası söz konusudur. Yalnız beyitte kelimenin her iki manası için de işaret vardır. İhamda sadece kelimenin meşhur manasına işaret edilir. Yukarıdaki beyitte "kanar" kelime'sinin içki içerek doyuma ulaşmak manasına işaret vardır. Bunlar "sâgar çekmek" kelimeleridir. Kelimenin "aldanmak" şeklindeki manasına ise herhangi bir işaret yoktur.

=======================

Kaynaklar:
http://www.liseedebiyat.com/index.php/dvan-edebyati/4-edebisanatlar/1777-ham.html

http://www.edebiyatogretmeni.org/istihdam/

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder