30 Temmuz 2015 Perşembe

Müsâvât

Edebî Sanatlar 


Müsâvât

Belâğat, sözün yerinde (fesâhat kurallarına uygun olarak) ve zamanında (muktezây-ı hâle uygun) söylenmesidir. Belâğat ilmi; meânî, beyân ve bedî’ olmak üzere üç temel edebî sanata sahiptir.Bunlardan;
Meânî, sözün yerinde kullanılmasını, muhatabın haline uygun söylenmesini sağlar.
Beyân, mânânın farklı uslûplarla, çeşitli yollarla ifade edilmesidir.
Bedî’ ise, lafız ve mânâyı güzelleştirme usûl ve kaidelerinden bahseden ilim dalıdır.

Meânî; sözün yerinde kullanılması ile ilgili bir ilim dalıdır. Îcâz, musâvât ve itnâb, bu ilim dalı içerisinde yer alan edebî sanatlardandır.
1.      Az kelimelerle çok mânâlar ifade etme uslûbuna îcâz denmektedir.
2.      Cümlede lafızlarla anlamlar eşit miktarda yer alıyorsa bu tür ifadelere, musâvât denir ki genelde halkın konuşması bu tarzdadır.
3.      Eğer bir maksad, alışılagelmiş şeklin dışında daha çok lafızlarla anlatılıyorsa bu ifade biçimine de itnâb denir
Bir ibarenin uzunluk ve kısalığını belirlemenin ölçütü, günlük dildir. Sözün muktezâyı hâl (= sözün gereği)e uygun olarak ifade edilmiş olup olmaması da bu konuda esas alınan ikinci derecede başka bir ölçüttür.

Müsâvât

Musâvât sözlükte, ساوى fiilinin mastarı olup eşitlik ve denklik mânâsına gelir.
Terim olarak musâvât; cümlede lafızlarla, anlamlarının eşit derecede olup, birbirlerinden az veya çok olmaması anlamına gelmektedir. Bu duruma göre, ibâre ile mânânın hiçbiri birbirinden fazla olmamalıdır.
Musâvâtta ibare; orta seviyedeki halkın günlük hayatta kullandıkları ölçüdedir.
İyiliğin karşılığı ancak iyilik değil midir?” ayetinde ( Rahmân, 55/60) müsâvât vardır.
(Mustafa Canlı)
*
Müsâvât, cümlede lafızlarla, anlamlarının eşit derecede olup,birbirlerinden az veya çok olmaması anlamına gelmektedir.
Hz. Peygamber’in, îcâz sözlerinin yanı sıra müsâvat özelliği taşıyan sözleri de mevcuttur. Bunlardan bazısı şöyledir:
لا تَزَالُ أُمَّتيِ بِخَيْرٍ ما لمْ تَرَ الأمانةَ مَغْنَما وَ الزَّآَاةَ مَغْرَمًا .1
“Ümmetim, emaneti ganimet; zekatı zarar olarak görmedikçe hayır üzeredir.” sözünde müsâvât, tahzîr ve cinâs sanatları vardır.
إِيَّاكَ والمَُشارَةَ فَإِنَّهَا تُميِتُ الْغُرَّةَ وَ تُحْييِ الْعُرَّةَ.2
Kötülükten sakınınız, zira kötülük iyiliği yokeder, kötülüğü de canlandırır.” sözünde, müsâvât, cinâs, secî ve tahzîr sanatları yapılmıştır.
 “Hayır söyleyip istifade eden veya  رَحِمَ االلهُ مَنْ قالَ خَيْرا فَغَنِمَ أَوْ سَكَتَ فَسَلِمَ . sukut edip sıkıntıdan uzak kalan kimseye Allah yardım etsin.” sözünde müsâvât sanatı vardır.
(M. Akif Özdoğan)







Test


1.Aşağıdakilerden hangisi Meani’nin bölümlerinden biridir?

a.bedi

b.müsavat

c.beyan

d.dalalet


e.teşhis

Cevap anahtarı: 1.B,


===========
Kaynaklar:
http://repository.erciyes.edu.tr/bilimname/files/original/
http://dergipark.ulakbim.gov.tr/daad/article/viewF


Hiç yorum yok:

Yorum Gönder